Business is booming.

NAFTA Nedir? Kuzey Amerika Serbest Ticaret Antlaşması 1994

0 81

NAFTA Nedir?

Kuzey Amerika Serbest Ticaret Antlaşması literatüre serbest antlaşma olarak geçmiştir. 1 Ocak 1994’de Amerika’nın Washington kentinde imzalanmıştır. İmza veren devletler ; Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika’dır. Bu antlaşmada yer alan diller İngilizce, Fransızca ve İspanyolcadır.

Bu antlaşmada temel amaç 3 ülke arasında yer alan bölgede serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır. Bu antlaşmayla birlikte 3 ülke arasında yer alan ticaret ve yatırımlar liberalize edilmiştir. Bir diğer madde ise bu antlaşma ile birlikte ilk kez yabancı şirketlere, anlaşma ülkelerini uluslararası tahkim kurullarında tek taraflı olarak dava etme hakkı tanınmıştır.

1994-2001 yılları arasında bu üç NAFTA ülkesine yabancı şirketler ve yatırımcılar tarafından onlarca dava açılmış ve devletler bu davaları kaybetmiştir.

NAFTA Antlaşması ABD, Kanada ve Meksika devlet başkanları Bush, Mulroney ve Salinas tarafından 12 Ağustos 1992’de Washington’da imzalanmıştır. Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), ABD, Meksika ve Kanada arasında dört yılı süren müzakereler sonunda imzalanarak 1 Ocak 1994 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

NAFTA’da Temel Amaçlar Nelerdi?

NAFTA antlaşması gereği bazı tarım ürünlerine devam eden süre zarfında korumacılık kapsamında bırakılmak kaydıyla üye ülkeler arasında yapılan ticarete uygulanan gümrük vergileri bazı istisnalar dışında belirlenen süreç içinde sıfırlanacaktır.

NAFTA’nın asıl amaçlarından birisi de söz konusu üç ülke arasın­daki ekonomik farklılıkları kapatılarak Kuzey Amerika kıtasında geniş bir çapta ekonomik ve toplumsal istikrar kazandırabilmektir. 

Çünkü ABD’nin ve Kanada’nın Meksika’ya yatırımlarını çoğaltmaları durumunda, bu iki ülke ucuz iş gücünden yararlanacak, Meksika’da da işsizlik oranı azalacaktır. Meksika ekonomisi daha iyiye gidecektir. Ancak, ABD’deki işçi sendikaları, işçi grupları, kendi ülkelerinde de işsiz­lik sorununun bulunduğu gerekçesiyle NAFTA’ya olumlu bakmamışlardır.

NAFTA’nın Ülkelere Sağladıkları

NAFTA’nın ülkelere ve yatırımcılara oldukça faydaları olmuştur. Bu 3 ülke arasında yer alan yatırımcılarla yerli firmaların hakları eşitlenmiştir. Bu kararlarla birlikte piyasada bir denge ekonomisi amaçlanmıştır.

Hatta NAFTA kapsamındaki bir hüküm (CHAPTER 11) NAFTA üyesi bir ülke hükümetinin gerçekleştir­diği politika değişikliğinin çalışma ve karlılık koşullarını kapsamlı ve olumsuz bir şekilde etkilemesi durumunda, yatırımcılara ilgili devleti mahkemeye verme hakkı tanıyor. Bu bağlamda, firmalar yasal olarak kendilerini güvende hissettiklerini düşünüyor.

Kanada İçin NAFTA

Yatırımcılar açısından Kanada oldukça cazip ve ilgi çekici bir ülkedir. Kanada’da zengin doğal kaynakları bulunmaktadır. Zengin petrol, doğal gaz, kömür, altın ve elmas madenleri gibi kaynaklara özellikle ABD firmaları ilgi göster­mekte ve bu çerçevede, Kanada’da firma almak yoluyla yatırıma yö­nelmektedir.

2000-2001 yılında ülkede gerçekleştirilen yabancı yatırımların önemli bir kısmı enerji sektörüne yapılmıştır. Ayrıca, zengin doğal kaynaklar girdi maliyetini azaltarak, ciddi bir avantaj sağlamakta, ülke ekonomisine büyük katkı yapmaktadır.

AVRUPA BİRLİĞİ HAKKINDA YAZIMIZ TIKLAYIN

NAFTA Yerini USMCA’ya Bıraktı

ABD, Meksika ve Kanada, 24 yıl önce imzalanan NAFTA sayesinde her yıl 1 trilyon dolarlık ticaret yapıyordu. Mevcut anlaşmada, üç ülke arasındaki ticarette bir malın gümrüksüz satılabilmesi için belli bir katma değer yüzdesinin Kuzey Amerika’da üretilmiş olması şartı bulunuyordu.

USMCA, otomobil ticaretinin imzacı ülkeler arasında “sıfır gümrük vergisi” ile yapılabilmesi için parçalarının en az yüzde 75’inin Kuzey Amerika kıtasında üretilmesini şart koşuyor.

ABD’nin, NAFTA’da yüzde 62,5 olan bu oranın yükseltilmesini Meksika’ya Çin, Japonya ve Güney Kore’den gelen otomobil parçalarını kısıtlamak için istediği biliniyor. Mutabakat aynı zamanda otomobil parçası üretiminin yüzde 40 ila 45’inin, saatlik ücreti en az 16 dolar olan işçilerce yapılmasını şart koşuyor.

Bu iki kuralın, sadece Meksika’nın otomotiv sektörüne zarar vermekle kalmayıp, tüm kıtada otomobil fiyatlarını yükseltmesi bekleniyor.

NAFTA’nın aksine süre sınırı da bulunan USMCA, üye ülkelerce 6 yılda bir gözden geçirilebilecek ve uzatılmaması halinde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 16 yılda iptal olacak.

euronews

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.